Objective: To evaluate the current status, clinical capacity, and key barriers related to chimeric antigen receptor T-cell (CAR-T) therapy in Türkiye and to inform national policy development.
Materials and Methods: From June 2023 to March 2024, the Scientific Subcommittee on Cell and Gene Therapies of the Turkish Society of Hematology conducted two nationwide online surveys and held three multidisciplinary meetings with contributions from hematologists, basic scientists, and key stakeholders. Survey findings were integrated with the meeting outputs and recent regulatory developments.
Results: Surveys indicate a marked gap between the estimated annual need (about 507 patients) and actual access to CAR-T therapy. Between 2019 and March 2024, only 23 patients in Türkiye received CAR-T therapy. Major barriers included high treatment costs, insufficient infrastructure, and a limited number of trained personnel. Expert meetings further highlighted challenges with regulatory pathways, reimbursement, and the need for standardized production and clinical protocols. Despite these limitations, participants demonstrated strong clinical readiness and consensus on the need to improve access.
Conclusion: The implementation of CAR-T therapy in Türkiye continues to be impeded by structural and economic limitations. It is imperative to develop a strategic national roadmap that encompasses: 1) the establishment of a national academic CAR-T network, 2) the securing of sustainable funding and legal frameworks,3) the implementation of hospital-exemption pathways, 4) the development of a centralized registry, 5) the expansion of structured training programs, and 6) the enhancement of international collaborations. These measures are fundamental for the sustainable integration of this therapy into clinical practice.
Keywords: CAR-T cell therapy, ATMP, academic production, hospital exemption, Türkiye, strategy, survey, meeting
Amaç: Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de kimerik antijen reseptörlü T hücre (CAR-T) tedavisinin mevcut durumunu, klinik kapasitesini ve başlıca kısıtlayıcı faktörleri değerlendirmek ve ulusal politika geliştirme süreçlerine bilimsel veri sağlamaktır.
Gereç ve Yöntem: Haziran 2023–Mart 2024 döneminde, Türk Hematoloji Derneği Hücre ve Gen Tedavileri Bilimsel Alt Komitesi tarafından ülke çapında iki çevrimiçi anket uygulanmış ve hematologlar, temel bilimciler ile ilgili paydaşların katılımıyla üç multidisipliner toplantı gerçekleştirilmiştir. Elde edilen anket verileri, toplantı çıktıları ve güncel düzenleyici gelişmelerle bütüncül olarak analiz edilmiştir.
Bulgular: Anket bulguları, yıllık tahmini ihtiyaç (yaklaşık 507 hasta) ile CAR-T tedavisine erişim arasında belirgin bir uyumsuzluk olduğunu ortaya koymaktadır. 2019 ile Mart 2024 tarihleri arasında Türkiye’de yalnızca 23 hastaya CAR-T tedavisi uygulanmıştır. Başlıca kısıtlayıcı faktörler; yüksek tedavi maliyetleri, yetersiz kurumsal altyapı ve sınırlı sayıda eğitimli insan kaynağı olarak belirlenmiştir. Uzman toplantılarında ayrıca düzenleyici süreçlerdeki belirsizlikler, geri ödeme mekanizmalarındaki yetersizlikler ve standartlaştırılmış üretim ile klinik uygulama protokollerine duyulan gereksinim vurgulanmıştır. Tüm bu sınırlılıklara karşın, katılımcılar güçlü bir klinik hazırlık düzeyine sahip olduklarını ve erişimin artırılması gerekliliği konusunda yüksek düzeyde görüş birliği bulunduğunu ifade etmiştir.
Sonuç: Türkiye’de CAR-T tedavisinin klinik uygulamaya entegrasyonu, yapısal ve ekonomik sınırlılıklar nedeniyle halen kısıtlıdır. Bu bağlamda, sürdürülebilir bir ulusal stratejik yol haritasının geliştirilmesi kritik önem taşımaktadır. Bu yol haritası kapsamında; 1) ulusal akademik CAR-T ağının oluşturulması, 2) sürdürülebilir finansman modelleri ve destekleyici yasal düzenlemelerin hayata geçirilmesi, 3) hastane muafiyeti (hospital exemption) mekanizmalarının uygulanması, 4) merkezi bir ulusal kayıt sisteminin kurulması, 5) yapılandırılmış eğitim programlarının yaygınlaştırılması ve 6) uluslararası iş birliklerinin güçlendirilmesi temel öncelikler olarak öne çıkmaktadır.
Anahtar Kelimeler: CAR-T hücre tedavisi, ATMP, akademik üretim, hastane muafiyeti, Türkiye, strateji, anket, toplantı